You are here:
Ahmetler Köyü’nün Coğrafyası PDF Yazdır E-posta
Çarşamba, 27 Mayıs 2009 20:40

Ahmetler Köyünün Coğrafi Özellikleri Hakkında
Bilimsel Bir İnceleme

Bu yazı, köyümüzün eniştesi Coğrafya Doktoru, sayın Halil Hadimli tarafından hazırlanmıştır. Bir bilim adamı diliyle aktarılan bu derli toplu yazı için kendisine teşekkür ediyoruz.

Halil Hadimli
Erzurum Atatürk Üniversitesi, Coğrafya Doktoru

Ahmetler Köyü, Toros Dağlarının güney yamacınca deniz seviyesinden yaklaşık 700 m yükseklikte bulunur. Köy, Manavgat ilçesinin en yüksekte yer alan yerleşmelerinden biridir. Köy arazisi, jeolojik olarak karmaşık bir yapı sergiler.

Ahmetler Köyünün Coğrafi Özellikleri Hakkında 
Bilimsel Bir İnceleme

Bu yazı, köyümüzün eniştesi Coğrafya Doktoru, sayın Halil Hadimli tarafından hazırlanmıştır. Bir bilim adamı diliyle aktarılan bu derli toplu yazı için kendisine teşekkür ediyoruz.

Halil Hadimli
Erzurum Atatürk Üniversitesi, Coğrafya Doktoru

Ahmetler Köyü, Toros Dağlarının güney yamacınca deniz seviyesinden yaklaşık 700 m yükseklikte bulunur. Köy, Manavgat ilçesinin en yüksekte yer alan yerleşmelerinden biridir. Köy arazisi, jeolojik olarak karmaşık bir yapı sergiler. 

Kuzeyinde Gûlen Dağının kristalen kalker ve şistleri bulunurken, güneyinde Antalya-Alanya naplarına ait aşınmaya karşı dirençli yaşlı kaya birimleri yüzeylenir. Torosların en tipik özelliklerinden olan naplar (bindirmeler) Ahmetler Köyünün güneyinde çok net olarak izlenebilir. Bu napların altında Kretase kalkerleri bulunur. Bunun en güzel delili ise, köy yerleşim alanının altına doğru gelişmiş olan İnaltı mağarasıdır. Burası bindirmelerin altındaki Kretase kalkerleri içerisinde gelişimini sürdüren aktif bir mağaradır.

Ahmetler’in İklimi

Köyün iklim değerleri, güneyindeki Manavgat Metetoroloji istasyonu ile kuzeydeki Akseki Meteoroloji istasyonlarının ortalama değerlerine göre şekillendirilebilir. Buna göre yerel şartlar düşünülmeden sıcaklık haritalarının hesaplanmasındaki formüller kullanılarak, Manavgat yerleşmesinin yıllık ortalama sıcaklığının 18,6 oC olduğu göz önüne alındığında, 700 m yüksekte yer alan Ahmetler köyünün ortalama sıcaklığının yaklaşık 15,1 oC gibi bir değer olduğu söylenebilir. Buna mukabil yükseldikçe yağışın arttığı teoremini de düşünüldüğünde, Ahmetler köyünün yıllık ortalama yağışının da, yıllık yağışın 1109 mm olduğu Manavgat ile yıllık yağışın 1336 mm olduğu Akseki Meteoroloji istasyonlarına ait değerlerin arasında bir rakama, yani yaklaşık 1200 mm civarına tekabül ettiği söylenebilir. Ancak iklim elemanları bilindiği gibi yerel şartlardan oldukça etkilenir. Zaten köy yerleşmesinin iklim elemanlarını üzerinde en önemli etkiyi yükselti ve bakı şartları yaratır. Bu yüzden köyün deniz seviyesinden yaklaşık 700 m yüksekte yer alması, güney yönünün nemli rüzgârlara açık olması ve hemen kuzeyinde yükseltisi 1601 m olan Gûlen Dağının bulunması gibi faktörler düşünülerek, yukarıda belirtilen tahmini ortalama değerlerin burada beklenenden az çok farklılıklar gösterme ihtimali unutulmamalıdır.

Ahmetler’in Bitki Örtüsü

Ahmetler köyünün bitki örtüsü özellikleri, içerisinde yer aldığı bölge geneli ile uyumluluk gösterir. Köy arazisinin hemen tamamında yükseltinin 750-800 m olduğu yerlere kadar maki bitki örtüsü görülebilir. Sahada en çok görülen maki türlerini Arbutus andrachne (Sandal), Arbutus unedo (Kocayemiş), Ceratonia siliqua (Keçi boynuzu), Lourus nobilis (Defne), Myrtus communis (Mersin), Pistacia terebinthus (Menengiç), Quercus coccifera (Kermez meşesi), Styrax officinalis (Tesbih ağacı), Cercis siliguastrum (erguvan), Spartium junceum (katır tırnağı), Vitex agnus castus (hayıt), Nerium oleander (Zakkum), Phillyrea latifolia (akçakesme) oluşturur. Bu mesafeden sonra özellikle Gûlen Dağına doğru 1000-1100 m yükseltilere kadar kızılçam, 1100-1300 m seviyelerinde kızılçam- ardıç karışık ormanı ve 1500 m seviyelerinden sonra da karaçamları görmek mümkün olmaktadır. Burada hemen belirmek gerekir ki Gûlen Dağının 1500 m den sonra zirve kesimine yakın yerlerde korunaklı alanlarda az da olda sedirleri (katran) görmek mümkün olabilmektedir.

Ahmetler Arazisinin Toprak Özellikleri

Köy arazisinin toprak özellikleri incelendiğinde 1000 m’ye kadar olan seviyelerde Terra Rossa (Kırmızı Akdeniz toprağı) daha üst seviyelerde ise (özellikle Gûlen Dağına doğru) Kahverengi orman toprağını görmek mümkündür. Ancak hemen belirtmek gerekir ki köy arazisinin pek çok kesiminde toprak varlığından söz etmek güçtür.

Ahmetler’in Akarsuları

Köyün en bilinen akarsuyu hemen güneyinden geçen Karpuz Çayıdır (köy arazisinde kalan bölümü Ahmetler Çayı olarak adlandırılmıştır). Karpuz Çayı, kaynaklarını Akseki İlçesinin güney yarısından alan iki ana koldan oluşur. Bu kollar; Geriş, Sadıklar, Güzelsu köylerinin yakınlarına kadar kuzeye sokulur. Karpuz Çayının ana kollarından batıda olanını Ahmetler Çayı, doğuda kalanına da yukarı kesimlerinde Gebe Suyu, aşağı kesimlerinde Çenger Suyu denilmektedir.

Ahmetler Çayı, kaynaklarını Akseki Kasabası güneyindeki Geriş, Cemerler, Sadıklar köyleri arazilerinden alır. Bu kaynaklar Karpuz Çayının en kuzeyde ve en yüksekte kalan kollarını besler. Ahmetler Çayının su toplama havzasını Murtiçi depresyonunun kuzeyi ve güneyi olarak ayırt etmek gerekir. Çayın Murtiçi’nden kuzeyde kalan kesimine Ulu Dere adı verilir. Murtiçi’nden kuzeydeki kollar mevsimlik akışa sahiptir.

Ahmetler Çayı köy arazisini geçerken daha çok Karpuz Çayı Kanyonu olarak bilinen ama bizim Ahmetler Kanyonu olarak belirtmek istediğimiz kanyon vadiden (Kapız) geçer. Bu boğaz 3. zaman sonundaki neotektonik hareketlere bağlı olarak meydan gelen yükselmeler neticesinde, akarsuyun yatağını derine doğru kazmasıyla oluşmuştur. Boğazın bir kanyon vadi şeklini almasında, akarsuyun Antalya naplarını keserek temele gömülmesi de etkili olmuştur. 

Ahmetler’in Beşeri Coğrafyası

Ahmetler Köyünün beşeri coğrafya özellikleri ise kendine has örnekleri ile ilgi çekicidir. Köyün yerleşme tarihi üzerine ayrıntılı çalışmaları daha sonra elde edeceğimizi ümit ederek, çevre yerleşmelerin tarihleri ile çok da ortak olmayan yönleri bulunduğunu öncelikle belirtmek gerekir. Çünkü yerleşmenin etrafında, bugün bir kısmı Akseki ilçesine bağlı olan köy yerleşmelerinin hemen tamamının, farklı dillere tekabül eden eski adları bulunurken, Ahmetler Köyünün bilinen eski bir adı yoktur. Ayrıca köy yerleşme alanında tarihi bilinmeyen bir yapının bulunmaması, yine köyün konumu itibariyle yöre tarihine ışık tutan eski göç yollarına uzak olması ve ulaşım güçlüğünün bulunması çevre köylere nazaran nispeten yeni bir yerleşme olduğu izlenimi doğurmaktadır. Ancak bu konuda tarihçi bilim adamlarından daha ileriki aşamalarda yardım alınacaktır.

Köyün yerleşme tarzı ve konumu düşünüldüğünde akla gelen ve yukarıda belirtilen ilk bilgilerden sonra coğrafyacı gözüyle burasının, hayvanları için yer arayan birkaç Yörük göçebesinin ortaya çıkardığı bir yerleşme olduğu izlenimi güçlenmektedir. Gerçekten de köy arazisinin önemli bir tarımsal faaliyete imkân verecek coğrafi yapıdan yoksun olması, hayvancılık amaçlı kurulan bir yerleşme olma ihtimalini arttırmaktadır. Günümüzde de devam eden yayla göçleri, hayvancılığın köyün ilk sakinlerinden beri devam eden bir ekonomik faaliyet olduğu hissini uyandırmaktadır.

Halil Hadimli Kimdir?

Delibaş elden Ramazan Varol'un kızı Fatma Varol ile evli olan Halil Hadimli, köyümüzün eniştesidir. Kendisi Erzurum Atatürk Üniversitesi Coğrafya Bölümünde Coğrafya Doktoru olarak görev yapmaktadır. Geçtiğimiz yıl Akseki yöresinin coğrafyası üzerine hazırladığı doktora tezi üniversite tarafından kabul edilerek doktor ünvanı almıştır. İngilizce öğretmeni Fatma (Varol) Hadimli ile evli olan Halil Hadimli'nin 4 yaşında bir oğlu vardır. 

Sevgili hocamızdan ileriki günlerde köyümüzle ilgili yeni yazılar beklediğimizi bildirir, sitemize yaptığı katkılar için kendisine teşekkür ediyoruz.