You are here:
Cumhuriyet Ne Demektir? PDF Yazdır E-posta
Perşembe, 29 Ekim 2009 13:11

Cumhuriyet Ne Demektir?
Değeri ve Anlamı…

Mustafa Koç'un bu yazısı, Posta Gazetesinde yayınlanmıştır. 

Biliyoruz ki bütün insanlık derebeyi, kral, şah, padişah, hakan, sultan gibi tek kişiye bağlı bir egemenlik tarafından yönetilerek bugünlere geldi. İşte cumhuriyet, toplumların tek kişi egemenliğinden kurtulduğu, bütün bireylerin yönetime katılabildiği ve söz sahibi olduğu yönetim biçimidir. Çünkü cumhuriyet yönetiminde bütün vatandaşlar teorik olarak da olsa eşit haklara sahiptir.

Eğer birisi gelip bu hakları elimizden alamıyorsa işte o zaman cumhuriyetin yerleştiğini ve kökleştiğini anlarız. Sahip olduğumuz hakları korumasını bilmiyorsak ve birileri gelip de bunları elimizden alabiliyorsa o zaman da cumhuriyete tam olarak ulaşmak için yürüyecek daha yolumuz var demektir.

Kralların, padişahların yönetimini değiştirmek, diktatörleri uzaklaştırmak, o kadar da kolay olmamış tabi. Toplumlar, uzun yıllar mücadele vererek, “babadan oğula geçme” bir sisteme son verip 

zamanla 

cumhuriyete kavuşmuş. Böylece cumhuriyet, devlet yönetimini bir kişinin, bir ailenin ya da bir zümrenin elinden alarak ulusun tamamına vermiştir.

Bir ülkenin adının "cumhuriyet" olması yetmez. Eğer demokrasiyle birleştirilmemişse, demokrasi işlemiyorsa, insanlar eşit haklara sahip göründüğü halde bu haklarını kullanamıyorlarsa o sistem cumhuriyet olamaz. Eğer bir yönetim size özgürlüklerinizi, haklarınızı kullanma olanağı ve fırsatı vermiyorsa cumhuriyet zedelenmiştir.

Bugün “Cumhuriyet nedir?” diye kime sorsanız “Egemenliğin halka ait olduğu devlet biçimidir.” diye cevap verir ve doğrudur.  Çünkü bir bakıma cumhuriyet, seçme ve seçilme hakkı demektir. Cumhuriyette demokrasinin insanlara verdiği en önemli hak, yönetenleri özgürce seçebilmesidir. Ama eğer seçimle yönetime gelenler, demokratik kurallara uymazlar ve bir “diktatör” gibi davranırlarsa adı "cumhuriyet" de olsa bu durum bizi cumhuriyetten uzaklaştırır.

Cumhuriyetin bizi ilgilendiren önemli bir yanı daha var. Hiçbir ülke için cumhuriyetin anlamı Türkiye’deki kadar değerli olamaz. 29 Ekim 1923, yok edilmek istenen bir ulusun kurtuluş savaşıyla kazandığı zaferleri perçinlediği tarihtir. Cumhuriyet, sadece bu nedenle bile çok değerlidir bizim için. Çünkü cumhuriyet, sadece halkın kendi kendini yönetmesi demek değildir ve cumhuriyetin biz Türkler için çok daha derin anlamları vardır.

En başta cumhuriyet; Türk milleti için yaşam tarzının değişmesi, gelişmesi ve modernleşmesi anlamına gelir. Esas olarak "kulluktan" çıkıp "vatandaş" olmaktır. Öyleyse cumhuriyet, demokrasi demektir; eşitlik demektir; haklar ve özgürlükler demektir.

Dünya ulusları arasında saygın bir yer edinmek, Türkleri, dünyaya yeni yüzüyle yeniden tanıtmak da demektir; çünkü cumhuriyet bizim için herşeyden önce özgürlük ve bağımsızlıktır.

Babaannem cumhuriyetten önce evleri, obaları basan eşkiyalardan söz ederdi. “Atatürk gelince bunlar ortadan kayboldu.” derdi. Bu yönüyle cumhuriyet, huzurdur, refahtır, adalettir.

Türk kültürünün ışığa çıkarılması da Türklere cumhuriyetin hediyesidir. Ortak bir kültür mozayiği yaratan cumhuriyet; horon ile zeybeği, halay ile harmandalıyı, doğu ile batıyı, kuzey ile güneyi buluşturandır.

1923’te yüzde doksanı kara cahil olan bir toplum için cumhuriyet, okumadır, yazmadır, öğrenmedir, aydınlanmadır. Daha da ötesi; iştir, aştır, ekmektir, fabrikadır, demiryoludur, kalkınmadır.

Ve son olarak Türk dilinin ayağa kalkmasıdır cumhuriyet. Türkçenin kendini bulması ve bir ulus olmayı pekiştiren dönüm noktasıdır 29 Ekim. Aşağıdaki örneğe ibretle bakalım:

Bir 10 Kasım günü, bir matematik öğretmeni, sınıfta tahtaya şöyle bir cümle yazar:

“Bir müsellesin mesaha-i sathiyesi, kaidesiyle irtifaının hasıl-ı darbının nısfına müsavidir.”

Çocuklar bundan bir şey anlamaz. Bunun üzerine öğretmen, sınıfa döner;

“Arkadaşlar, cumhuriyetten önce okullarda üçgenin alanını bulmak için böyle söylenirdi.” der ve devam eder: 

“Bunun anlamı şudur: Bir üçgenin alanı, tabanı ile yüksekliğinin çarpımının yarısına eşittir.” Öğretmen sözünü şöyle tamamlar:

“Türklerin dili Türkçe; ama görüyorsunuz; bunun neresi Türkçedir, içinizde anlayan var mı? Tabii ki yok! İşte arkadaşlar, Atatürk de Cumhuriyet de sizin için bu nedenle de çok değerlidir.”

Son olarak diyebiliriz ki cumhuriyet bizim için dil demektir, Türkçe demektir. Çünkü cumhuriyet sadece yurdumuzu değil aynı zamanda dilimizi de yabancı dillerin istilasından kurtarmıştır. Böylece cumhuriyet bize dilimizi, Türkçemizi  de geri vermiştir. Yetmez mi?

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlu olsun!


Mustafa Koç

Antalya Güneş Dershaneleri Kurucusu 



www.gunesdershanesi.com